1. ಪರಿಚಯ (Introduction)
ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ನಮ್ಮ ಜೀವನದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದೆ. ನಾವು ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಬಳಸುವಾಗ, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುವಾಗ, ಆನ್ಲೈನ್ನಲ್ಲಿ ಹಣ ಪಾವತಿಸುವಾಗ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಖಾತೆ ತೆರೆಯುವಾಗ ಅಥವಾ ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವಾಗ ನಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ.
ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹೆಸರು, ವಿಳಾಸ, ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆ, ಇ-ಮೇಲ್ ವಿಳಾಸ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ವಿವರಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಇತರ ಮಾಹಿತಿಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕ ದತ್ತಾಂಶದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ.
ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತಮ್ಮ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಬಳಸುವುದು, ಇತರರಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಥವಾ ಸೈಬರ್ ದಾಳಿಯ ಮೂಲಕ ಕಳವು ಮಾಡುವುದು ಮುಂತಾದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಎದುರಾಗುತ್ತವೆ.
ಇಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಡಿಜಿಟಲ್ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 2023 (Digital Personal Data Protection Act, 2023) ಅನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ.
ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಡಿಜಿಟಲ್ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ, ಸಂಸ್ಕರಿಸುವ ಮತ್ತು ಬಳಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಗೌಪ್ಯತೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು.
2. ಕಾಯ್ದೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ (Background)
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ರಕ್ಷಣೆಯ ಅಗತ್ಯವು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೇವೆಗಳ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.
ಈ ಕಾಯ್ದೆ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾದ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಹೀಗಿವೆ.
1. ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಕೆ.ಎಸ್. ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಿ ಪ್ರಕರಣ – 2017
2017ರಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನ ಒಂಬತ್ತು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳ ಸಂವಿಧಾನ ಪೀಠವು ಗೌಪ್ಯತೆಯ ಹಕ್ಕು (Right to Privacy) ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು ಎಂದು ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಘೋಷಿಸಿತು.
ಈ ಹಕ್ಕು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಂವಿಧಾನದ 21ನೇ ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವನ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಕ್ಕಿನ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು.
ಈ ತೀರ್ಪು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದತ್ತಾಂಶ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬಲವಾದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಆಧಾರ ಒದಗಿಸಿತು.
2. ಬಿ.ಎನ್. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಸಮಿತಿ – 2017
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದತ್ತಾಂಶ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಮಗ್ರ ಕಾನೂನು ರೂಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು 2017ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಬಿ.ಎನ್. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿತು.
ಈ ಸಮಿತಿಯು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ರಕ್ಷಣೆ, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳ ಕುರಿತು ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿತು.
2018ರಲ್ಲಿ ಸಮಿತಿಯು ತನ್ನ ವರದಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ದತ್ತಾಂಶ ರಕ್ಷಣಾ ಮಸೂದೆಯ ಕರಡನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿತು.
3. ವೈಯಕ್ತಿಕ ದತ್ತಾಂಶ ರಕ್ಷಣಾ ಮಸೂದೆ – 2019
2019ರಲ್ಲಿ Personal Data Protection Bill ಅನ್ನು ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಲಾಯಿತು.
ಆದರೆ ವಿವಿಧ ಅಂಶಗಳ ಕುರಿತು ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ಚರ್ಚೆಗಳ ನಂತರ 2022ರಲ್ಲಿ ಈ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲಾಯಿತು.
4. ಡಿಜಿಟಲ್ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಮಸೂದೆ – 2023
2023ರಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ Digital Personal Data Protection Bill ಅನ್ನು ಮಂಡಿಸಲಾಯಿತು.
ಸಂಸತ್ತಿನ ಎರಡೂ ಸದನಗಳ ಅನುಮೋದನೆಯ ನಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಒಪ್ಪಿಗೆ ದೊರೆತು 2023ರ ಆಗಸ್ಟ್ 11ರಂದು ಇದು ಕಾಯ್ದೆಯಾಯಿತು.
ಇದನ್ನು Digital Personal Data Protection Act, 2023 ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಾಯ್ದೆ ಸಂಖ್ಯೆ 22 of 2023 ಆಗಿದೆ.
3. ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳು (Objectives)
ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
-
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ರಕ್ಷಣೆ: ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅನಧಿಕೃತ ಬಳಕೆ, ಕಳವು ಮತ್ತು ದುರುಪಯೋಗದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವುದು.
-
ಗೌಪ್ಯತೆಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು: ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಒದಗಿಸುವುದು.
-
ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸುವುದು: ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕಾನೂನಿನ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು.
-
ಸಮ್ಮತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮಾಹಿತಿ ಬಳಕೆ: ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಳಸುವುದು.
-
ದತ್ತಾಂಶ ಸೋರಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು: ಸೈಬರ್ ದಾಳಿ, ಹ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಅನಧಿಕೃತ ಪ್ರವೇಶದಿಂದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಸೂಕ್ತ ಭದ್ರತಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುವುದು.
-
ಡಿಜಿಟಲ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ: ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೇವೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಆಧಾರಿತ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುವುದು.
-
ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದು: ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು, ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡುವುದು, ಅಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸುವಂತಹ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು.
4. ಕಾಯ್ದೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ (Scope of the Act)
ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದತ್ತಾಂಶಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.
ಇದು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
1. ನೇರವಾಗಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ಮಾಹಿತಿ
ಉದಾಹರಣೆಗೆ:
- ಮೊಬೈಲ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ನಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿದ ಹೆಸರು.
- ವೆಬ್ಸೈಟ್ನಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಇ-ಮೇಲ್ ವಿಳಾಸ.
- ಆನ್ಲೈನ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಮಾಹಿತಿ.
- ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿಯ ವಿವರಗಳು.
2. ಮೊದಲು ಕಾಗದದ ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದು ನಂತರ ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ
ಉದಾಹರಣೆಗೆ:
ಒಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ರೋಗಿಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಮೊದಲು ಕಾಗದದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸೋಣ. ನಂತರ ಅದನ್ನು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ನಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರೆ, ಆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಹಿತಿಗೂ ಈ ಕಾಯ್ದೆ ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದು.
ಭಾರತದ ಹೊರಗೆ ಸಂಸ್ಕರಿಸಲಾದ ಮಾಹಿತಿ
ಭಾರತದೊಳಗಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸರಕು ಅಥವಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದರೂ ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರಬಹುದು.
ಈ ಕಾಯ್ದೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸದ ಸಂದರ್ಭಗಳು
- ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾಗದದ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿ.
- ವ್ಯಕ್ತಿಯು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಥವಾ ಗೃಹಬಳಕೆಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸುವ ಮಾಹಿತಿ.
- ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಳಿಸಬೇಕಾದ ಮಾಹಿತಿ.
5. ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು (Important Definitions)
ಈ ಕಾಯ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಿಶೇಷ ಪದಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. UPSC ಮತ್ತು KPSC ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಇವು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ.
1. Personal Data (ವೈಯಕ್ತಿಕ ದತ್ತಾಂಶ)
ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಯಾವುದೇ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಹಿತಿ.
ಉದಾಹರಣೆ: ಹೆಸರು, ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆ, ಇ-ಮೇಲ್ ವಿಳಾಸ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ ಇತರ ಮಾಹಿತಿ.
2. Data Principal (ದತ್ತಾಂಶದ ಮೂಲ ವ್ಯಕ್ತಿ)
ಯಾರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು Data Principal ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನೀವು ಒಂದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆ ತೆರೆಯುವಾಗ ನಿಮ್ಮ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನೀವು Data Principal ಆಗಿರುತ್ತೀರಿ.
ಮಕ್ಕಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ಪೋಷಕರು ಅಥವಾ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಪಾಲಕರು ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.
3. Data Fiduciary (ದತ್ತಾಂಶ ವಿಶ್ವಾಸಿ)
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಯಾವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಯಾವ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು Data Fiduciary ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಉದಾಹರಣೆ: ಬ್ಯಾಂಕ್, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣ ಕಂಪನಿ ಮತ್ತು ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು.
4. Data Processor (ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಸ್ಕಾರಕ)
Data Fiduciary ಪರವಾಗಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆ ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು Data Processor ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ತನ್ನ ಗ್ರಾಹಕರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಹೊರಗಿನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಂಪನಿಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದರೆ ಆ ಕಂಪನಿಯು Data Processor ಆಗಿರಬಹುದು.
5. Consent (ಸಮ್ಮತಿ)
ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ನೀಡುವ ಸ್ಪಷ್ಟ ಅನುಮತಿಯನ್ನು Consent ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಮ್ಮತಿಯು ಸ್ವತಂತ್ರ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ, ತಿಳಿದಿರುವ, ನಿರ್ವಿವಾದ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ದೃಢೀಕರಣವಾಗಿರಬೇಕು.
6. Consent Manager (ಸಮ್ಮತಿ ನಿರ್ವಾಹಕ)
ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಒಂದೇ ವೇದಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ನೀಡಲು, ಪರಿಶೀಲಿಸಲು, ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಹಿಂಪಡೆಯಲು ನೆರವಾಗುವ ನೋಂದಾಯಿತ ಸಂಸ್ಥೆ ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿ.
7. Significant Data Fiduciary (ಪ್ರಮುಖ ದತ್ತಾಂಶ ವಿಶ್ವಾಸಿ)
ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾನದಂಡಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ Significant Data Fiduciary ಎಂದು ಗುರುತಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆ.
ಇಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ Data Fiduciary ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
6. ಕಾಯ್ದೆಯ ಏಳು ಪ್ರಮುಖ ತತ್ವಗಳು (Seven Core Principles)
ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ಮೂಲಭೂತ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಏಳು ತತ್ವಗಳು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ.
1. ಸಮ್ಮತಿ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕತೆ (Consent and Transparency)
ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಮೊದಲು ಅದರ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು.
2. ಉದ್ದೇಶದ ಮಿತಿ (Purpose Limitation)
ಯಾವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆಯೋ ಅದೇ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಬೇಕು.
ಉದಾಹರಣೆ: ಆನ್ಲೈನ್ ಖರೀದಿಗಾಗಿ ಪಡೆದ ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಗೆ ಅನಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬಳಸಬಾರದು.
3. ಕನಿಷ್ಠ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹ (Data Minimisation)
ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸಂಗ್ರಹಿಸಬೇಕು. ಅನಗತ್ಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಬಾರದು.
4. ದತ್ತಾಂಶದ ನಿಖರತೆ (Accuracy of Data)
ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿರುವ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಸರಿಯಾಗಿರುವಂತೆ ಮತ್ತು ನವೀಕೃತವಾಗಿರುವಂತೆ ಸೂಕ್ತ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು.
5. ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಮಿತಿ (Storage Limitation)
ಯಾವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆಯೋ ಆ ಉದ್ದೇಶ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅಳಿಸಬೇಕು.
6. ಭದ್ರತಾ ಕ್ರಮಗಳು (Security Safeguards)
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕಳವು, ಸೋರಿಕೆ ಮತ್ತು ಅನಧಿಕೃತ ಬಳಕೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಸೂಕ್ತ ತಾಂತ್ರಿಕ ಹಾಗೂ ಸಂಘಟನಾ ಭದ್ರತಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಬೇಕು.
7. ಜವಾಬ್ದಾರಿತನ (Accountability)
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕಾಯ್ದೆಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.
7. ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿರುವ ಹಕ್ಕುಗಳು (Rights of Data Principals)
ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವೆಂದರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿರುವ ಹಕ್ಕುಗಳು.
1. ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕು (Right to Access Information)
ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಯಾವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
ಅಲ್ಲದೆ, ಕಾಯ್ದೆ ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ತನ್ನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಯಾವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕೇಳಬಹುದು.
2. ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕು (Right to Correction)
ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯಲ್ಲಿ ತಪ್ಪುಗಳಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವಂತೆ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ವಿನಂತಿಸಬಹುದು.
ಉದಾಹರಣೆ: ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ವಿಳಾಸ ತಪ್ಪಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಕೇಳಬಹುದು.
3. ಅಳಿಸುವ ಹಕ್ಕು (Right to Erasure)
ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅಳಿಸುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸಬಹುದು.
4. ದೂರು ಪರಿಹಾರದ ಹಕ್ಕು (Right to Grievance Redressal)
ಸಂಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸದಿದ್ದರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅದರ ವಿರುದ್ಧ ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.
5. ನಾಮನಿರ್ದೇಶನದ ಹಕ್ಕು (Right to Nominate)
ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮರಣ ಹೊಂದಿದರೆ ಅಥವಾ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಸಮರ್ಥನಾದರೆ ತನ್ನ ಪರವಾಗಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಲು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಬಹುದು.
6. ಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕು (Right to Withdraw Consent)
ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಹಿಂದೆ ನೀಡಿದ ಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಿಂಪಡೆಯಬಹುದು.
ಸಮ್ಮತಿ ಹಿಂಪಡೆಯುವ ವಿಧಾನವು ಸಮ್ಮತಿ ನೀಡಿದ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅತಿಯಾಗಿ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿರಬಾರದು.
ಗಮನಿಸಿ: ಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುವುದರಿಂದ ಅದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹಿಂದೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆದ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಅಕ್ರಮವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
8. ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು (Duties of Data Principals)
ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವು ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನೂ ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ.
- ಬೇರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯಂತೆ ನಟಿಸಿ ತಪ್ಪು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಬಾರದು.
- ಪ್ರಮುಖ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮರೆಮಾಚಬಾರದು.
- ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಅಗತ್ಯವಿರುವಾಗ ನಿಖರವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕು.
- ಅನಗತ್ಯ ಅಥವಾ ಸುಳ್ಳು ದೂರುಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬಾರದು.
- ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸುವಾಗ ತಪ್ಪು ಅಥವಾ ಸುಳ್ಳು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ನೀಡಬಾರದು.
ಈ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತವಾಗಿ ಬಳಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
9. ಮಕ್ಕಳ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ರಕ್ಷಣೆ (Protection of Children's Data)
ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರಮುಖ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ರಕ್ಷಣೆಯೂ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರಕಾರ 18 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಗು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮಕ್ಕಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸುವ ಮೊದಲು ಅವರ ಪೋಷಕರು ಅಥವಾ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಪಾಲಕರ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದಾದ ಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು.
ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿವೆ.
- ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ಹಾನಿಕಾರಕ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟುಮಾಡುವ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ.
- ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ವರ್ತನಾ ಆಧಾರಿತ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ ನಿರ್ಬಂಧವಿದೆ.
- ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಅವರ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೂ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿವೆ.
ಆದರೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ನಿಗದಿತ ಷರತ್ತುಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವರ್ಗದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಬಹುದು.
10. Data Fiduciary ಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಹಲವು ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ.
-
ಸಮ್ಮತಿ ಪಡೆಯುವುದು: ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸುವ ಮೊದಲು ಸೂಕ್ತ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಆಧಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು.
-
ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವುದು: ಯಾವ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಏಕೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸರಳ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಬೇಕು.
-
ಭದ್ರತೆ ಒದಗಿಸುವುದು: ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ಸುರಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ಅಗತ್ಯ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು.
-
ದತ್ತಾಂಶ ಸೋರಿಕೆ ವರದಿ: ವೈಯಕ್ತಿಕ ದತ್ತಾಂಶ ಸೋರಿಕೆಯಾದರೆ ಸಂಬಂಧಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು Data Protection Board ಗೆ ನಿಯಮಾನುಸಾರ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಬೇಕು.
-
ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅಳಿಸುವುದು: ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಉದ್ದೇಶ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅಳಿಸಬೇಕು.
-
ದೂರು ಪರಿಹಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ದೂರುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಮತ್ತು ಪರಿಹರಿಸಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು.
-
Data Processor ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ: ತನ್ನ ಪರವಾಗಿ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಬೇಕು.
11. Data Protection Board of India
ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನ ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳ ಪಾಲನೆಯನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು Data Protection Board of India ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಇದು ಕಾಯ್ದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ದೂರು ಪರಿಹಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.
ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಗಳು:
- ವೈಯಕ್ತಿಕ ದತ್ತಾಂಶ ಸೋರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಾಯ್ದೆಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದೂರುಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು.
- Data Fiduciary ಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ದೂರುಗಳ ಕುರಿತು ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುವುದು.
- ಕಾಯ್ದೆಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ನಡೆದಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು.
- ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ದಂಡ ವಿಧಿಸುವುದು.
- ಕಾಯ್ದೆಯ ನಿಯಮಗಳ ಪಾಲನೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಲು ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು.
ಮೇಲ್ಮನವಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
Data Protection Board ನ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ಅಸಮಾಧಾನಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು Telecom Disputes Settlement and Appellate Tribunal (TDSAT) ಮುಂದೆ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.
TDSAT ತೀರ್ಪಿನ ವಿರುದ್ಧ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ಗೆ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಅವಕಾಶವಿದೆ.
12. Significant Data Fiduciary – ವಿಶೇಷ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು
ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕಾಯ್ದೆಯಲ್ಲಿ Significant Data Fiduciary ಎಂಬ ವಿಶೇಷ ವರ್ಗವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಈ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಬಹುದು.
- ಸಂಸ್ಕರಿಸುವ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಮಾಣ.
- ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆ.
- ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ಅಪಾಯ.
- ಭಾರತದ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರತೆಯ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ಅಪಾಯ.
- ಭಾರತದ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಂಶಗಳು.
ಇವುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು:
- Data Protection Officer ನೇಮಕ ಮಾಡುವುದು.
- ಸ್ವತಂತ್ರ Data Auditor ನೇಮಕ ಮಾಡುವುದು.
- Data Protection Impact Assessment ನಡೆಸುವುದು.
- ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ದತ್ತಾಂಶ ರಕ್ಷಣಾ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆ ನಡೆಸುವುದು.
- ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು.
13. ದತ್ತಾಂಶ ಸೋರಿಕೆ (Personal Data Breach)
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅನಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದು, ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವುದು, ಕಳವು ಮಾಡುವುದು, ಬದಲಾಯಿಸುವುದು ಅಥವಾ ನಾಶಪಡಿಸುವುದು ದತ್ತಾಂಶ ಸೋರಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಘಟನೆಗಳಾಗಿವೆ.
ಉದಾಹರಣೆಗೆ:
ಒಂದು ಆನ್ಲೈನ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸರ್ವರ್ ಮೇಲೆ ಸೈಬರ್ ದಾಳಿ ನಡೆದಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸೋಣ. ಇದರಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಗ್ರಾಹಕರ ಹೆಸರು, ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಇತರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಸೋರಿಕೆಯಾಗಬಹುದು.
ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ Data Fiduciary ಸಂಸ್ಥೆಯು:
- ಅಗತ್ಯ ಭದ್ರತಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು.
- ಪೀಡಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸರಳ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಬೇಕು.
- Data Protection Board ಗೆ ನಿಯಮಾನುಸಾರ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಬೇಕು.
- ಸೋರಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು.
- ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಘಟನೆಗಳು ಮರುಕಳಿಸದಂತೆ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಬೇಕು.
14. ದಂಡದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (Penalties under the Act)
ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಆರ್ಥಿಕ ದಂಡ ವಿಧಿಸುವ ಅವಕಾಶ.
ಕಾಯ್ದೆಯ ಎರಡನೇ ಅನುಸೂಚಿಯಲ್ಲಿ (Schedule II) ವಿವಿಧ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳಿಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ದಂಡದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಠ ದಂಡ:
- ಸಮಂಜಸವಾದ ಭದ್ರತಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸದಿರುವುದು – ₹250 ಕೋಟಿ.
- ದತ್ತಾಂಶ ಸೋರಿಕೆ ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ ಮಂಡಳಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವ ಕರ್ತವ್ಯ ಪಾಲಿಸದಿರುವುದು – ₹200 ಕೋಟಿ.
- ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವುದು – ₹200 ಕೋಟಿ.
- Significant Data Fiduciary ಗಳ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವುದು – ₹150 ಕೋಟಿ.
- ಕಾಯ್ದೆಯ ಇತರ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವುದು – ₹50 ಕೋಟಿ.
- Data Principal ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವುದು – ₹10,000.
ಮುಖ್ಯ ಅಂಶ: ಇವು ಗರಿಷ್ಠ ದಂಡದ ಮಿತಿಗಳು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಉಲ್ಲಂಘನೆಗೂ ಗರಿಷ್ಠ ದಂಡವನ್ನೇ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದರ್ಥವಲ್ಲ. ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಸ್ವರೂಪ, ಗಂಭೀರತೆ, ಅವಧಿ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ದಂಡವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
15. ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ದತ್ತಾಂಶ ವರ್ಗಾವಣೆ (Cross-Border Data Transfer)
ಇಂದಿನ ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಯ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಬಳಸಿದಾಗ ಆತನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿ ವಿದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಸರ್ವರ್ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಡಬಹುದು.
ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು DPDP Act ನಲ್ಲಿ ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ದತ್ತಾಂಶ ವರ್ಗಾವಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ.
- ಭಾರತದಿಂದ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಿಗೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಕಾಯ್ದೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.
- ಆದರೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಅಧಿಸೂಚನೆಯ ಮೂಲಕ ಕೆಲವು ದೇಶಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ದತ್ತಾಂಶ ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಬಹುದು.
- ಇತರ ಅನ್ವಯವಾಗುವ ಭಾರತೀಯ ಕಾನೂನುಗಳು ವಿಧಿಸುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನೂ ಪಾಲಿಸಬೇಕು.
- Significant Data Fiduciary ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾಹಿತಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಬಹುದು.
ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನೆನಪಿಡಿ: DPDP Act ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನೂ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೇ ಸಂಗ್ರಹಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣ Data Localisation ಕಾಯ್ದೆಯಲ್ಲ.
16. ಕಾಯ್ದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿರುವ ವಿನಾಯಿತಿಗಳು (Exemptions)
ಕೆಲವು ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ನಿಯಮಗಳಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
1. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ
ಭಾರತದ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ, ಸಮಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ವಿನಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು.
2. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ
ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಜಾರಿಯ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಬಹುದು.
3. ಅಪರಾಧಗಳ ತನಿಖೆ
ಅಪರಾಧಗಳ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ, ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆ, ತನಿಖೆ ಮತ್ತು ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲವು ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಸ್ಕರಣೆಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ಇದೆ.
4. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ
ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು, ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಅಥವಾ ಅರೆನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕೆಲವು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದು.
5. ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಂಕಿಅಂಶ
ಸಂಶೋಧನೆ, ಆರ್ಕೈವ್ ಮತ್ತು ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಸ್ಕರಣೆಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾನದಂಡಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿನಾಯಿತಿ ಇದೆ.
6. ಕೆಲವು ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾರ್ಯಗಳು
ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 17ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿರುವ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂದರ್ಭಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿನಾಯಿತಿಗಳಿವೆ.
ಈ ವಿನಾಯಿತಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾಯ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವ ಷರತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಮಿತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರವೇ ಅವು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ.
17. DPDP Act ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದೆ (RTI Act) ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ
ಈ ವಿಷಯವು UPSC GS-II ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದೆ, 2005 ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳಿಂದ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ಗೌಪ್ಯತೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಅಗತ್ಯವೂ ಇದೆ.
DPDP Act, 2023ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 44(3) ಮೂಲಕ RTI Act ನ ಸೆಕ್ಷನ್ 8(1)(j) ಅನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಇದರಿಂದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿನಾಯಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಇದು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಹಕ್ಕುಗಳ ನಡುವಿನ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ.
- ನಾಗರಿಕರ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕು.
- ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಗೌಪ್ಯತೆಯ ಹಕ್ಕು.
UPSC Mains ದೃಷ್ಟಿಕೋನ: ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಗೌಪ್ಯತೆ ಎರಡೂ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಮೌಲ್ಯಗಳಾಗಿವೆ. ಇವೆರಡರ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಗತ್ಯ. RTI Act ನ ಸೆಕ್ಷನ್ 8(2)ರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ ಮೇಲುಗೈಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಬಂಧನೆಯನ್ನೂ ಗಮನಿಸಬೇಕು.
18. ಡಿಜಿಟಲ್ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ನಿಯಮಗಳು, 2025 (DPDP Rules, 2025)
2023ರ ಕಾಯ್ದೆಯ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು Digital Personal Data Protection Rules, 2025 ಅನ್ನು 2025ರ ನವೆಂಬರ್ 13ರಂದು ಅಧಿಸೂಚಿಸಿತು.
ಈ ನಿಯಮಗಳು ಕಾಯ್ದೆಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ವಿವರವಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.
ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:
- ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ನೀಡುವ ಸಮ್ಮತಿ ಸೂಚನೆ (Consent Notice) ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರಬೇಕು.
- ಯಾವ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸಬೇಕು.
- ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಯಾವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸಬೇಕು.
- ಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲು ಸುಲಭವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರಬೇಕು.
- ದತ್ತಾಂಶ ಸೋರಿಕೆಯಾದಾಗ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ.
- ಮಕ್ಕಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸಲು ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದಾದ ಪೋಷಕರ ಸಮ್ಮತಿ ಪಡೆಯುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
- Consent Manager ಗಳ ನೋಂದಣಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
- ದತ್ತಾಂಶ ಅಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ.
- Significant Data Fiduciary ಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ.
- ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಲು ಮತ್ತು ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸಲು ಡಿಜಿಟಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಈ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವಾಗ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಕಾರ 6,915 ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಲಹೆಗಳು ಬಂದಿದ್ದವು.
19. ಕಾಯ್ದೆಯ ಜಾರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ದಿನಾಂಕಗಳು (Implementation Timeline)
ಇದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನ.
DPDP Act 2023ರ ಆಗಸ್ಟ್ 11ರಂದು ಕಾಯ್ದೆಯಾದರೂ, ಅದರ ಎಲ್ಲಾ ಸೆಕ್ಷನ್ಗಳು ಒಂದೇ ದಿನದಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿಲ್ಲ.
ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು 2025ರ ನವೆಂಬರ್ 13ರಂದು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ಅಧಿಸೂಚನೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿತು.
ಪ್ರಮುಖ ದಿನಾಂಕಗಳು:
- 11 ಆಗಸ್ಟ್ 2023: ಕಾಯ್ದೆಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಒಪ್ಪಿಗೆ.
- 13 ನವೆಂಬರ್ 2025: ಆರಂಭಿಕ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸೆಕ್ಷನ್ಗಳು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದವು.
- 13 ನವೆಂಬರ್ 2026: ಸೆಕ್ಷನ್ 6(9) ಮತ್ತು ಸೆಕ್ಷನ್ 27(1)(d) ಜಾರಿಗೆ ಬರಲಿವೆ.
- 13 ಮೇ 2027: ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು, ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಸ್ಕರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸೆಕ್ಷನ್ಗಳು ಜಾರಿಗೆ ಬರಲಿವೆ.
2 ನವೆಂಬರ್ 2026ರ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ
- DPDP Act, 2023 ಕಾಯ್ದೆಯಾಗಿದೆ.
- DPDP Rules, 2025 ಅಧಿಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
- Data Protection Board ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆರಂಭಿಕ ಸೆಕ್ಷನ್ಗಳು ಜಾರಿಯಲ್ಲಿವೆ.
- ಕಾಯ್ದೆಯ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾತ್ಮಕ ಸೆಕ್ಷನ್ಗಳು ಇನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿಲ್ಲ.
- ಅವುಗಳ ಮುಖ್ಯ ಜಾರಿ ದಿನಾಂಕ 13 ಮೇ 2027.
ಆದ್ದರಿಂದ, ಕಾಯ್ದೆಯ ಎಲ್ಲಾ ನಿಯಮಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ತಪ್ಪಾಗುತ್ತದೆ.
20. ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ಮಹತ್ವ (Significance)
ಭಾರತದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
1. ನಾಗರಿಕರ ಗೌಪ್ಯತೆ ರಕ್ಷಣೆ
ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುವುದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
2. ಡಿಜಿಟಲ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ
ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೇವೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜನರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ಆನ್ಲೈನ್ ವಹಿವಾಟು ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ.
3. ಸೈಬರ್ ಭದ್ರತೆ
ದತ್ತಾಂಶ ಸೋರಿಕೆ ಮತ್ತು ಅನಧಿಕೃತ ಪ್ರವೇಶದ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಭದ್ರತಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
4. ಮಕ್ಕಳ ಸುರಕ್ಷತೆ
ಮಕ್ಕಳ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ವಿಶೇಷ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
5. ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿತನ
ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
6. ಜಾಗತಿಕ ಡಿಜಿಟಲ್ ವಿಶ್ವಾಸ
ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಡಿಜಿಟಲ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
7. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಆವಿಷ್ಕಾರ
ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ದತ್ತಾಂಶ ಬಳಕೆಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಚೌಕಟ್ಟು ಒದಗಿಸುವುದರಿಂದ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ, FinTech ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೇವೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಬಹುದು.
21. ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲುಗಳು (Challenges)
ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಕೆಲವು ಸವಾಲುಗಳೂ ಇವೆ.
1. ಗೌಪ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಗಳ ನಡುವಿನ ಸಮತೋಲನ
ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನೀಡಿರುವ ಕೆಲವು ವಿನಾಯಿತಿಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿವೆ ಎಂಬ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಅಗತ್ಯ.
2. ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆ
ಸಣ್ಣ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಅಪ್ಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ತಜ್ಞರ ನೇಮಕ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಪಾಲನೆ ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು.
3. ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ಅರಿವಿನ ಕೊರತೆ
ಅನೇಕ ಜನರಿಗೆ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸಬೇಕು ಎಂಬ ಅರಿವು ಕಡಿಮೆ ಇದೆ.
4. ದತ್ತಾಂಶ ಸೋರಿಕೆಯ ಅಪಾಯ
ಕಾನೂನು ಇದ್ದರೂ ಸೈಬರ್ ದಾಳಿಗಳು ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ದೋಷಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಡೆಯುವುದು ಕಷ್ಟ.
5. ಮಕ್ಕಳ ವಯಸ್ಸಿನ ಪರಿಶೀಲನೆ
ಆನ್ಲೈನ್ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವಯಸ್ಸನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಗೌಪ್ಯತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸವಾಲಿನ ಕೆಲಸವಾಗಿದೆ.
6. ಸ್ವತಂತ್ರ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಪ್ರಶ್ನೆ
Data Protection Board ನೇಮಕಾತಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ, ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.
7. ಜಾಗತಿಕ ದತ್ತಾಂಶ ವರ್ಗಾವಣೆ
ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೇವೆಗಳೊಂದಿಗೆ ದತ್ತಾಂಶ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡುವುದು ಸವಾಲಾಗಿದೆ.
22. ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಸಲಹೆಗಳು (Way Forward)
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಲವಾದ ಡಿಜಿಟಲ್ ದತ್ತಾಂಶ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕ್ರಮಗಳು ಅಗತ್ಯ.
- Data Protection Board ನ ಸ್ವತಂತ್ರತೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಬೇಕು.
- ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಗೌಪ್ಯತೆ ಕುರಿತು ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಬೇಕು.
- ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸುರಕ್ಷತಾ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು.
- ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಕಾಯ್ದೆಯ ಪಾಲನೆಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ನೆರವು ನೀಡಬೇಕು.
- ದತ್ತಾಂಶ ಸೋರಿಕೆ ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಬೇಕು.
- ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಗೌಪ್ಯತಾ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.
- ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ದತ್ತಾಂಶ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಬೇಕು.
- ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ಮೇಲಿನ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಅವಕಾಶ ನೀಡಬೇಕು.
23. ಇತರ ದೇಶಗಳ ದತ್ತಾಂಶ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾನೂನುಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ
ಡಿಜಿಟಲ್ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ರಕ್ಷಣೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾದ ವಿಷಯವಲ್ಲ. ಜಗತ್ತಿನ ಹಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಈ ಕುರಿತು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿವೆ.
ಪ್ರಮುಖ ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಕಾನೂನುಗಳು:
- ಭಾರತ – Digital Personal Data Protection Act, 2023.
- ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟ – General Data Protection Regulation (GDPR), 2018.
- ಅಮೆರಿಕದ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ – California Consumer Privacy Act (CCPA), 2018.
- ಬ್ರೆಜಿಲ್ – General Data Protection Law (LGPD), 2018.
- ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ – UK GDPR ಮತ್ತು Data Protection Act, 2018.
ಭಾರತದ ಕಾಯ್ದೆಯ ವಿಶೇಷತೆ: ಭಾರತದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಅಗತ್ಯತೆಗಳು, ನಾಗರಿಕರ ಗೌಪ್ಯತೆಯ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ದತ್ತಾಂಶ ಬಳಕೆಯ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ ಸಾಧಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
24. DPDP Act ಮತ್ತು GDPR ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ
ಭಾರತ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ದತ್ತಾಂಶ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾನೂನುಗಳ ಹೋಲಿಕೆ
-
ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ವರ್ಷ:
- DPDP Act – 2023.
- GDPR – 2018.
-
ಅನ್ವಯಿಸುವ ಪ್ರದೇಶ:
- DPDP Act – ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾನೂನು ವ್ಯಾಪ್ತಿ.
- GDPR – ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾನೂನು ವ್ಯಾಪ್ತಿ.
-
ದತ್ತಾಂಶದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ:
- DPDP Act – ಡಿಜಿಟಲ್ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದತ್ತಾಂಶ.
- GDPR – ಡಿಜಿಟಲ್ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಅಲ್ಲದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದತ್ತಾಂಶ.
-
ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ:
- DPDP Act – Data Protection Board of India.
- GDPR – ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ Data Protection Authorities.
-
ದಂಡ:
- DPDP Act – ನಿಗದಿತ ಗರಿಷ್ಠ ದಂಡದ ಮೊತ್ತಗಳು.
- GDPR – ಜಾಗತಿಕ ವಾರ್ಷಿಕ ವಹಿವಾಟಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೂ ದಂಡ ವಿಧಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.
-
ಮಕ್ಕಳ ವಯಸ್ಸು:
- DPDP Act – 18 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ.
- GDPR – ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 16 ವರ್ಷ; ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು 13 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಬಹುದು.
25. DPDP Act ನ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಮಿತಿಗಳು
ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಉತ್ತರವನ್ನು ಸಮತೋಲಿತವಾಗಿ ಬರೆಯಲು ಕಾಯ್ದೆಯ ಮಿತಿಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
- GDPR ನಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ Sensitive Personal Data ಎಂಬ ವಿಶಾಲ ವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ಈ ಕಾಯ್ದೆ ಹೊಂದಿಲ್ಲ.
- ದತ್ತಾಂಶ ಪೋರ್ಟಬಿಲಿಟಿ (Data Portability) ಎಂಬ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಹಕ್ಕನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನೀಡಿಲ್ಲ.
- ದತ್ತಾಂಶ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪರಿಹಾರ ಮೊತ್ತ ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಈ ಕಾಯ್ದೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ರೂಪಿಸಿಲ್ಲ.
- ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ವಿನಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಅವಕಾಶವಿದೆ.
- Data Protection Board ನ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಪ್ರಮುಖ ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯಗಳಾಗಿವೆ.
26. UPSC ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು (Prelims Quick Revision)
- ಕಾಯ್ದೆಯ ಹೆಸರು: Digital Personal Data Protection Act.
- ಕಾಯ್ದೆಯ ವರ್ಷ: 2023.
- ಕಾಯ್ದೆ ಸಂಖ್ಯೆ: Act No. 22 of 2023.
- ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಒಪ್ಪಿಗೆ: 11 ಆಗಸ್ಟ್ 2023.
- ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಚಿವಾಲಯ: ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯ (MeitY).
- ಗೌಪ್ಯತೆಯ ಹಕ್ಕಿನ ಪ್ರಮುಖ ತೀರ್ಪು: ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಿ ಪ್ರಕರಣ, 2017.
- ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ: Article 21.
- ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿ: ಬಿ.ಎನ್. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಸಮಿತಿ.
- ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಂಸ್ಥೆ: Data Protection Board of India.
- ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಂಸ್ಥೆ: TDSAT.
- ಮಕ್ಕಳ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಿತಿ: 18 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ.
- ಗರಿಷ್ಠ ದಂಡ: ₹250 ಕೋಟಿ.
- DPDP Rules: 2025.
- ಮುಖ್ಯ ಜಾರಿ ಹಂತ: 13 ಮೇ 2027.
27. UPSC Mains – ಮಾದರಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ
ಪ್ರಶ್ನೆ: ಡಿಜಿಟಲ್ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 2023ರ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ. ಭಾರತದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ. (15 ಅಂಕಗಳು)
ಉತ್ತರ:
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಳಕೆ ವೇಗವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ರಕ್ಷಣೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಡಿಜಿಟಲ್ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 2023 ಅನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ.
ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಡಿಜಿಟಲ್ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಣೆಗೆ ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು
- ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಹಿತಿಯ ರಕ್ಷಣೆ.
- ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಸಮ್ಮತಿ ಪಡೆಯುವುದು.
- ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ವೀಕ್ಷಣೆ, ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮತ್ತು ಅಳಿಸುವ ಹಕ್ಕು.
- ಮಕ್ಕಳ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಗೆ ವಿಶೇಷ ರಕ್ಷಣೆ.
- Data Protection Board ಸ್ಥಾಪನೆ.
- ದತ್ತಾಂಶ ಸೋರಿಕೆ ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವ ಕರ್ತವ್ಯ.
- ನಿಯಮ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ₹250 ಕೋಟಿ ದಂಡ.
ಭಾರತದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವ
- ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೇವೆಗಳ ಮೇಲಿನ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.
- ಸೈಬರ್ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
- ನಾಗರಿಕರ ಗೌಪ್ಯತೆಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.
- ಆನ್ಲೈನ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ವಾಣಿಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ವಾತಾವರಣ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
- ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬಳಕೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಸವಾಲುಗಳು
- ಸರ್ಕಾರಿ ವಿನಾಯಿತಿಗಳ ವ್ಯಾಪಕತೆ.
- ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಗಳ ಮೇಲಿನ ಅನುಸರಣೆ ವೆಚ್ಚ.
- ದತ್ತಾಂಶ ಸೋರಿಕೆಯ ಅಪಾಯ.
- ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಜಾಗೃತಿಯ ಕೊರತೆ.
- ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ.
ಮುಕ್ತಾಯ
ಡಿಜಿಟಲ್ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 2023 ಭಾರತದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಗಿದೆ. ನಾಗರಿಕರ ಗೌಪ್ಯತೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಸಮತೋಲಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಅನುಷ್ಠಾನ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜಾಗೃತಿಯ ಮೂಲಕ ಭಾರತವು ಸುರಕ್ಷಿತ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಮಾಜವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬಹುದು.
28. UPSC Prelims – ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಪ್ರಶ್ನೆ 1
ಗೌಪ್ಯತೆಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ ಪ್ರಕರಣ ಯಾವುದು?
A) ಗೋಲಕ್ನಾಥ್ ಪ್ರಕರಣ
B) ಕೆ.ಎಸ್. ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಿ ಪ್ರಕರಣ
C) ಕೇಶವಾನಂದ ಭಾರತಿ ಪ್ರಕರಣ
D) ಮೇನಕಾ ಗಾಂಧಿ ಪ್ರಕರಣ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B) ಕೆ.ಎಸ್. ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಿ ಪ್ರಕರಣ.
ಪ್ರಶ್ನೆ 2
DPDP Act ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಾಯ್ದೆಯಾಯಿತು?
A) 2018
B) 2020
C) 2023
D) 2025
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: C) 2023.
ಪ್ರಶ್ನೆ 3
DPDP Act ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಿತಿ ಎಷ್ಟು?
A) 14 ವರ್ಷ
B) 16 ವರ್ಷ
C) 18 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ
D) 21 ವರ್ಷ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: C) 18 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ 4
Data Protection Board of India ನ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯ ಯಾವುದು?
A) ಚುನಾವಣೆ ನಡೆಸುವುದು
B) ದತ್ತಾಂಶ ರಕ್ಷಣಾ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳ ವಿಚಾರಣೆ
C) ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಾಲ ನೀಡುವುದು
D) ತೆರಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B) ದತ್ತಾಂಶ ರಕ್ಷಣಾ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳ ವಿಚಾರಣೆ.
ಪ್ರಶ್ನೆ 5
DPDP Act ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ ದಂಡ ಎಷ್ಟು?
A) ₹50 ಕೋಟಿ
B) ₹100 ಕೋಟಿ
C) ₹200 ಕೋಟಿ
D) ₹250 ಕೋಟಿ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: D) ₹250 ಕೋಟಿ.
ಪ್ರಶ್ನೆ 6
DPDP Rules ಯಾವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅಧಿಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು?
A) 2023
B) 2024
C) 2025
D) 2026
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: C) 2025.
ಪ್ರಶ್ನೆ 7
Significant Data Fiduciary ಗಾಗಿ ಯಾವುದು ಅಗತ್ಯ?
A) Data Protection Officer
B) ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು
C) ಚುನಾವಣಾಧಿಕಾರಿ
D) ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: A) Data Protection Officer.
ಪ್ರಶ್ನೆ 8
DPDP Act ನಲ್ಲಿನ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಯಾವುದು?
A) RBI
B) SEBI
C) TDSAT
D) UPSC
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: C) TDSAT.
ಪ್ರಶ್ನೆ 9
DPDP Act ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವ ಹೇಳಿಕೆ ಸರಿಯಾಗಿದೆ?
A) ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗಾವಣೆ ನಿಷೇಧ.
B) ಎಲ್ಲಾ ಮಾಹಿತಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿರಬೇಕು.
C) ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸರ್ಕಾರಿ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು ವರ್ಗಾವಣೆ ಸಾಧ್ಯ.
D) ಯಾವುದೇ ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲ.
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: C) ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸರ್ಕಾರಿ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು ವರ್ಗಾವಣೆ ಸಾಧ್ಯ.
ಪ್ರಶ್ನೆ 10
DPDP Act ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಚಿವಾಲಯ ಯಾವುದು?
A) ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯ
B) MeitY
C) ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯ
D) ಕೃಷಿ ಸಚಿವಾಲಯ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B) MeitY.
29. ಅಧಿಕೃತ ಅಧ್ಯಯನ ಮೂಲಗಳು
- Digital Personal Data Protection Act, 2023 – India Code.
- Digital Personal Data Protection Rules, 2025 – MeitY.
- Press Information Bureau (PIB) – DPDP Rules ಕುರಿತು ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಕಟಣೆ.
- Ministry of Electronics and Information Technology (MeitY).
30. ಸಮಾರೋಪ (Conclusion)
ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ರಕ್ಷಣೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನ ಪ್ರಮುಖ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಆನ್ಲೈನ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್, ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳು, ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೇವೆಗಳ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ಸುರಕ್ಷತೆಯೂ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಡಿಜಿಟಲ್ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 2023 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಗೌಪ್ಯತೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಅನುಷ್ಠಾನದಿಂದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತ, ಪಾರದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪರಿಸರ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ, ಡಿಜಿಟಲ್ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯು ಭಾರತದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ.
UPSC / KPSC ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ: ಈ ವಿಷಯವು GS-II (ಸಂವಿಧಾನ, ಆಡಳಿತ, ನಾಗರಿಕರ ಹಕ್ಕುಗಳು) ಮತ್ತು GS-III (ಸೈಬರ್ ಭದ್ರತೆ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ) ಎರಡಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಸೆಕ್ಷನ್ಗಳು, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳು, Data Protection Board, ದಂಡದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು 2025ರ ನಿಯಮಗಳ ಜಾರಿ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕು.

ಕಾಮೆಂಟ್ಗಳಿಲ್ಲ:
ಕಾಮೆಂಟ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿ