ಭಾನುವಾರ, ನವೆಂಬರ್ 1, 2026

ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಖಾಸಗಿ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಫ್ಯೂಷನ್ ಯೋಜನೆ 2026 – PRAGYA ಟೋಕಮಾಕ್, ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಫ್ಯೂಷನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ ಇಂಧನದ ಭವಿಷ್ಯ


ಪರಿಚಯ

ಇಂದಿನ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ, ಜಲವಿದ್ಯುತ್, ಸೌರಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪವನಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಇಂಧನ ಬೇಡಿಕೆ, ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ, ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತಡವು ಜಗತ್ತಿನ ಮುಂದೆ ಹೊಸ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿವೆ.

ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಫ್ಯೂಷನ್ (Nuclear Fusion) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ 2026ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ನಡೆದಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ Pranos Fusion ಎಂಬ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಮೊದಲ ಟೋಕಮಾಕ್ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ PRAGYA ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ.

PRAGYA ಸಾಧನವು ಭವಿಷ್ಯದ ಫ್ಯೂಷನ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಕಾಂತೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ತಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

ಇದು ತಕ್ಷಣವೇ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ವಾಣಿಜ್ಯ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ ಅಲ್ಲ. ಆದರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಫ್ಯೂಷನ್ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಹೊಸ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿದೆ.

1. ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಫ್ಯೂಷನ್ ಎಂದರೇನು?

ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಫ್ಯೂಷನ್ ಎಂದರೆ ಎರಡು ಹಗುರವಾದ ಪರಮಾಣು ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‌ಗಳು ಒಂದಾಗಿ ಸೇರಿ ಹೆಚ್ಚು ಭಾರವಾದ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‌ನ್ನು ರಚಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಶಕ್ತಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಇತರ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೂಲ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಫ್ಯೂಷನ್ ಆಗಿದೆ.

ಸೂರ್ಯನಲ್ಲಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‌ಗಳು ಸರಣಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹೀಲಿಯಂ ರಚಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಶಕ್ತಿಯೇ ಭೂಮಿಗೆ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆಯೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿ ನಡೆಸಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

ಐನ್‌ಸ್ಟೀನ್ ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಮೀಕರಣ E=mc² ಈ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.

ಇಲ್ಲಿ E ಎಂದರೆ ಶಕ್ತಿ, m ಎಂದರೆ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಮತ್ತು c ಎಂದರೆ ಬೆಳಕಿನ ವೇಗ.

ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯು ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾದಾಗಲೂ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಶಕ್ತಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಬಹುದು.

2. ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಫ್ಯೂಷನ್ ಮತ್ತು ಫಿಷನ್ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ

ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಫ್ಯೂಷನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಫಿಷನ್ ಎರಡೂ ಅಣುಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಇವುಗಳ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.

ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಫಿಷನ್ (Nuclear Fission):

ಭಾರವಾದ ಪರಮಾಣು ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್ ಒಡೆದು ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಗುರವಾದ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‌ಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಫಿಷನ್ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಉದಾಹರಣೆ: ಯುರೇನಿಯಂ-235 ಮತ್ತು ಪ್ಲುಟೋನಿಯಂ-239.

ಭಾರತದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಫಿಷನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಫ್ಯೂಷನ್ (Nuclear Fusion):

ಎರಡು ಹಗುರವಾದ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‌ಗಳು ಒಂದಾಗಿ ಸೇರಿ ಭಾರವಾದ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್ ರಚಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಫ್ಯೂಷನ್ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಉದಾಹರಣೆ: ಡ್ಯೂಟೀರಿಯಂ ಮತ್ತು ಟ್ರಿಟಿಯಂ ಸಂಯೋಜನೆ.

ಅಂಶ ಫಿಷನ್ ಫ್ಯೂಷನ್
ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್ ವಿಭಜನೆ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್ ಸಂಯೋಜನೆ
ಇಂಧನ ಯುರೇನಿಯಂ, ಪ್ಲುಟೋನಿಯಂ ಡ್ಯೂಟೀರಿಯಂ, ಟ್ರಿಟಿಯಂ
ಉದಾಹರಣೆ ಅಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರ ಸೂರ್ಯ
ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪ್ರಸ್ತುತ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬಳಕೆ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ

ಫ್ಯೂಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ವಿಕಿರಣಶೀಲ ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಸಮಸ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಆದರೂ ಫ್ಯೂಷನ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್‌ಗಳ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್‌ಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ವಿಕಿರಣಶೀಲವಾಗಬಹುದು.

3. PRAGYA ಎಂದರೇನು?

PRAGYA ಎಂಬುದು ಬೆಂಗಳೂರಿನ Pranos Fusion ಸಂಸ್ಥೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿರುವ ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಟೋಕಮಾಕ್ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ.

ಇದು ಖಾಸಗಿ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮೊದಲ ಫ್ಯೂಷನ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಟೋಕಮಾಕ್ ಸಾಧನವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

PRAGYA ಸಾಧನವನ್ನು 2026ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 3ರಂದು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.

ಈ ಸಾಧನದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾ ಸೃಷ್ಟಿ, ಅದರ ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ಹಾಗೂ ಭವಿಷ್ಯದ ಫ್ಯೂಷನ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಯಾಗಿದೆ.

Pranos Fusion ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ವಿವರಗಳು:

  • ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹೆಸರು: Pranos Fusion Private Limited.
  • ಸ್ಥಾಪನೆ: 2024.
  • ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿ: ಬೆಂಗಳೂರು, ಕರ್ನಾಟಕ.
  • ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನ: PRAGYA.
  • ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ: Spherical Tokamak ಮತ್ತು Magnetic Confinement Fusion.
  • ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರ: ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಫ್ಯೂಷನ್.
  • ಭವಿಷ್ಯದ ಗುರಿ: ವಾಣಿಜ್ಯ ಫ್ಯೂಷನ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ.

ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು JNCASR ಸೇರಿದಂತೆ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಂಶೋಧನಾ ಪರಿಸರದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ.

ಮುಖ್ಯ ಅಂಶ: PRAGYA ಸ್ವತಃ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಫ್ಯೂಷನ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ ಅಲ್ಲ. ಇದು ಪ್ಲಾಸ್ಮಾ ಮತ್ತು ಫ್ಯೂಷನ್ ಸಂಬಂಧಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ.

4. ಟೋಕಮಾಕ್ (Tokamak) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಎಂದರೇನು?

ಟೋಕಮಾಕ್ ಎನ್ನುವುದು ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಫ್ಯೂಷನ್ ನಡೆಸಲು ಬಳಸುವ ಪ್ರಮುಖ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಡೋನಟ್ ಆಕಾರದ ಅಥವಾ ಉಂಗುರದಂತಿರುವ ನಿರ್ವಾತ ಕೊಠಡಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.

ಈ ಕೊಠಡಿಯೊಳಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಇಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ಲೋಹದ ಪಾತ್ರೆಯು ಪ್ಲಾಸ್ಮಾವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಕಾಂತೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಪ್ಲಾಸ್ಮಾವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಟೋಕಮಾಕ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳು:

  1. Vacuum Chamber: ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ಫ್ಯೂಷನ್‌ಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಪರಿಸರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ.

  2. Magnetic Coils: ಬಲವಾದ ಕಾಂತೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾವನ್ನು ಕೊಠಡಿಯ ಗೋಡೆಗಳಿಗೆ ತಾಗದಂತೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

  3. Plasma: ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅಯಾನುಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾದ ಅನಿಲದ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದೆ.

  4. Heating System: ಪ್ಲಾಸ್ಮಾದ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ವಿವಿಧ ತಾಪನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

  5. Cooling System: ಯಂತ್ರದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಷ್ಣತೆಯಿಂದ ಹಾನಿಯಾಗದಂತೆ ತಂಪಾಗಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸಮನ್ವಯದಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಫ್ಯೂಷನ್ ಸಂಶೋಧನೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯ.

5. ಫ್ಯೂಷನ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾವ ಇಂಧನ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ?

ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಡ್ಯೂಟೀರಿಯಂ (Deuterium) ಮತ್ತು ಟ್ರಿಟಿಯಂ (Tritium) ಎಂಬ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಐಸೋಟೋಪ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಡ್ಯೂಟೀರಿಯಂ:

  • ಇದು ಹೈಡ್ರೋಜನ್‌ನ ಸ್ಥಿರ ಐಸೋಟೋಪ್.
  • ಇದರ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರೋಟಾನ್ ಮತ್ತು ಒಂದು ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್ ಇರುತ್ತವೆ.
  • ಸಮುದ್ರದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

ಟ್ರಿಟಿಯಂ:

  • ಇದು ಹೈಡ್ರೋಜನ್‌ನ ವಿಕಿರಣಶೀಲ ಐಸೋಟೋಪ್.
  • ಇದರ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರೋಟಾನ್ ಮತ್ತು ಎರಡು ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್‌ಗಳು ಇರುತ್ತವೆ.
  • ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
  • ಲಿಥಿಯಂ ಬಳಸಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.

ಡ್ಯೂಟೀರಿಯಂ ಮತ್ತು ಟ್ರಿಟಿಯಂ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ:

D + T → He-4 + ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್ + 17.6 MeV

ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೀಲಿಯಂ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್, ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತವೆ.

6. PRAGYA ಯೋಜನೆಯ ಉದ್ದೇಶಗಳೇನು?

ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಫ್ಯೂಷನ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳು:

  1. ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೇ ಫ್ಯೂಷನ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು.
  2. ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಪಮಾನದ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದು.
  3. ಪ್ಲಾಸ್ಮಾದ ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು.
  4. ಕಾಂತೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು.
  5. ಸೂಪರ್ ಕಂಡಕ್ಟಿಂಗ್ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು.
  6. ಭವಿಷ್ಯದ ಫ್ಯೂಷನ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್‌ಗಳ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಅನುಭವ ಪಡೆಯುವುದು.
  7. ಭಾರತದ ಯುವ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಶೋಧನಾ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು.
  8. ದೀರ್ಘಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಫ್ಯೂಷನ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ದಾರಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದು.

7. Pranos Fusion ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಂದಿನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಯೋಜನೆಗಳು

Pranos Fusion ಕೇವಲ PRAGYA ಸಾಧನಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಇದು ಫ್ಯೂಷನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಹಲವು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

JENGA:

ಇದು ಫ್ಯೂಷನ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್‌ಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾದರಿಗಳ ಮೂಲಕ ರಿಯಾಕ್ಟರ್‌ನ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸದ ವಿವಿಧ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಇದು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.

MAGGA:

ಇದು High-Temperature Superconducting (HTS) ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.

ಸೂಪರ್ ಕಂಡಕ್ಟಿಂಗ್ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟ್‌ಗಳು ಕಡಿಮೆ ವಿದ್ಯುತ್ ನಷ್ಟದೊಂದಿಗೆ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಕಾಂತೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ.

PRANiQ:

ಇದು PRAGYA ನಂತರದ ದೊಡ್ಡ ಫ್ಯೂಷನ್ ಸಾಧನದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಸ್ಥೆಯ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.

ಇದರ ಮೂಲಕ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಫ್ಯೂಷನ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ನೆಟ್ ಎನರ್ಜಿ ಗೇನ್ ಸಾಧಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆ ಹೊಂದಿದೆ.

ಈ ಯೋಜನೆಗಳು ಇನ್ನೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದು, ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸಾಧನೆಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಾರದು.

8. ಭಾರತದ ಫ್ಯೂಷನ್ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪಾತ್ರ

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಫ್ಯೂಷನ್ ಸಂಶೋಧನೆ ಖಾಸಗಿ ವಲಯ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹಲವು ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ.

Institute for Plasma Research (IPR):

ಗುಜರಾತ್‌ನ ಗಾಂಧಿನಗರದಲ್ಲಿರುವ Institute for Plasma Research ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾ ಮತ್ತು ಫ್ಯೂಷನ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.

ಇದು Department of Atomic Energy ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ADITYA ಮತ್ತು ADITYA-U:

ಇವು ಭಾರತದ ಫ್ಯೂಷನ್ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಟೋಕಮಾಕ್ ಸಾಧನಗಳಾಗಿವೆ.

SST-1 (Steady State Superconducting Tokamak-1):

ಇದು ಸೂಪರ್ ಕಂಡಕ್ಟಿಂಗ್ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ.

ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಧನಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ, ಕಾಂತೀಯ ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಫ್ಯೂಷನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಅನುಭವವನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ.

9. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ITER ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಪಾತ್ರ

ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಫ್ಯೂಷನ್ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ITER (International Thermonuclear Experimental Reactor) ಒಂದು.

ಇದು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ Cadarache ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿರುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫ್ಯೂಷನ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.

ಇದರಲ್ಲಿ ಏಳು ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಪಾಲುದಾರರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ:

  1. ಭಾರತ
  2. ಅಮೆರಿಕ
  3. ರಷ್ಯಾ
  4. ಜಪಾನ್
  5. ಚೀನಾ
  6. ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ
  7. ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್

ITER ಯೋಜನೆಯ ಉದ್ದೇಶಗಳು:

  • ನಿಯಂತ್ರಿತ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಫ್ಯೂಷನ್ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದು.
  • ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಫ್ಯೂಷನ್ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಪ್ರಯೋಗ ನಡೆಸುವುದು.
  • ಭವಿಷ್ಯದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಫ್ಯೂಷನ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು.
  • ಪ್ಲಾಸ್ಮಾ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಕಾಂತೀಯ ಬಂಧನದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು.

ಭಾರತವು ITER ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾಲುದಾರ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ. ಕ್ರಯೋಸ್ಟಾಟ್ ಮತ್ತು ಸೂಪರ್ ಕಂಡಕ್ಟಿಂಗ್ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ತಾಂತ್ರಿಕ ಘಟಕಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದೆ.

10. ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಫ್ಯೂಷನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

1. ಕಡಿಮೆ ಕಾರ್ಬನ್ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ

ಫ್ಯೂಷನ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂನಂತೆ ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದು.

2. ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಶಕ್ತಿ

ಅತ್ಯಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಇಂಧನದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಫ್ಯೂಷನ್‌ಗೆ ಇದೆ.

3. ಇಂಧನದ ಲಭ್ಯತೆ

ಡ್ಯೂಟೀರಿಯಂ ಸಮುದ್ರದ ನೀರಿನಿಂದ ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಲಿಥಿಯಂ ಬಳಸಿ ಟ್ರಿಟಿಯಂ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿದೆ.

4. ಕಡಿಮೆ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ವಿಕಿರಣಶೀಲ ತ್ಯಾಜ್ಯ

ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಫಿಷನ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಫ್ಯೂಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ವಿಕಿರಣಶೀಲ ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಸಮಸ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.

5. ನಿರಂತರ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆ

ಫ್ಯೂಷನ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರೆ ಸೌರ ಮತ್ತು ಪವನಶಕ್ತಿಯಂತೆ ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಮೇಲೆ ನೇರವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರದ ವಿದ್ಯುತ್ ಮೂಲವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.

11. ಫ್ಯೂಷನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲುಗಳು

ಫ್ಯೂಷನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಿದ್ದರೂ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದು ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸವಾಲಾಗಿದೆ.

1. ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಪಮಾನ

ಫ್ಯೂಷನ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ ತಾಪಮಾನದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಈ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾವನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಡುವುದು ಕಷ್ಟ.

2. ಪ್ಲಾಸ್ಮಾ ನಿಯಂತ್ರಣ

ಪ್ಲಾಸ್ಮಾದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಉಂಟಾದರೆ ಫ್ಯೂಷನ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.

3. ಹೆಚ್ಚಿನ ವೆಚ್ಚ

ಟೋಕಮಾಕ್ ನಿರ್ಮಾಣ, ಸೂಪರ್ ಕಂಡಕ್ಟಿಂಗ್ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟ್‌ಗಳು, ನಿರ್ವಾತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ತಂಪಾಗಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಂಡವಾಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

4. ಟ್ರಿಟಿಯಂ ಲಭ್ಯತೆ

ಟ್ರಿಟಿಯಂ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಲಿಥಿಯಂ ಬಳಸಿ ಅದನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.

5. ವಸ್ತುಗಳ ಬಾಳಿಕೆ

ಫ್ಯೂಷನ್‌ನಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಕ್ತಿಯ ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್‌ಗಳು ರಿಯಾಕ್ಟರ್‌ನ ಒಳಭಾಗದ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ವಿಶೇಷ ವಸ್ತುಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

6. ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ

ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಫ್ಯೂಷನ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಸಾಧಿಸುವುದಕ್ಕೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸ್ಥಾವರ ನಿರ್ಮಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಬಹಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ.

12. ಭಾರತದ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಫ್ಯೂಷನ್‌ನ ಮಹತ್ವ

ಭಾರತವು ವೇಗವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಾಗಿದೆ. ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು, ಸಾರಿಗೆ, ಕೃಷಿ, ನಗರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ.

ಭಾರತವು ತನ್ನ ಇಂಧನ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲದ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಫ್ಯೂಷನ್ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಗೆ ಸಹಾಯಕವಾಗಬಹುದು.

ಇದರ ಮೂಲಕ ಸ್ವದೇಶಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಬಹುದು, ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ದೊರೆಯಬಹುದು, ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಅವಕಾಶಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಬಹುದು ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹಾಗೂ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳು ಹೆಚ್ಚಬಹುದು.

ಆದರೆ ಫ್ಯೂಷನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಈಗಿನ ಭಾರತದ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ತಕ್ಷಣದ ಪರಿಹಾರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಾರದು. ಸೌರ, ಪವನ, ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಣುಶಕ್ತಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೂ ಮುಂದುವರಿಯಬೇಕು.

13. ಭಾರತದ 2070ರ ನೆಟ್ ಝೀರೋ ಗುರಿ ಮತ್ತು ಫ್ಯೂಷನ್

ಭಾರತವು 2070ರ ವೇಳೆಗೆ Net Zero Emissions ಸಾಧಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದೆ.

ನೆಟ್ ಝೀರೋ ಎಂದರೆ ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ಹೊರಸೂಸುವ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ವಾತಾವರಣದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸುವುದು.

ಈ ಗುರಿ ಸಾಧಿಸಲು ಹಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

  • ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.
  • ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುವುದು.
  • ಇಂಧನ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.
  • ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬಳಸುವುದು.
  • ಕಡಿಮೆ ಕಾರ್ಬನ್ ಹೊರಸೂಸುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುವುದು.

ಫ್ಯೂಷನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರೆ ಭಾರತದ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಗುರಿಗಳಿಗೆ ನೆರವಾಗಬಹುದು.

14. UPSC ಮತ್ತು KPSC ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶ ಮಾಹಿತಿ
PRAGYA ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಸಂಸ್ಥೆ Pranos Fusion
ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿ ಬೆಂಗಳೂರು
ಸಂಸ್ಥೆ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ವರ್ಷ 2024
PRAGYA ಪರಿಚಯ 3 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026
PRAGYA ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ Tokamak
ಫ್ಯೂಷನ್ ಇಂಧನದ ಉದಾಹರಣೆ Deuterium ಮತ್ತು Tritium
ಸೂರ್ಯನ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲ Nuclear Fusion
ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಫ್ಯೂಷನ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ Institute for Plasma Research
IPR ಇರುವ ಸ್ಥಳ ಗಾಂಧಿನಗರ, ಗುಜರಾತ್
ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಜನೆ ITER
ITER ಇರುವ ದೇಶ ಫ್ರಾನ್ಸ್
ಭಾರತದ ನೆಟ್ ಝೀರೋ ಗುರಿ 2070

15. UPSC Prelims ಮಾದರಿ ಬಹು ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

ಪ್ರಶ್ನೆ 1. ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಫ್ಯೂಷನ್ ಕುರಿತು ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ:

  1. ಎರಡು ಹಗುರವಾದ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‌ಗಳು ಒಂದಾಗಿ ಸೇರುತ್ತವೆ.
  2. ಸೂರ್ಯನ ಶಕ್ತಿಯ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಫ್ಯೂಷನ್ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
  3. ಫ್ಯೂಷನ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಿಕಿರಣಶೀಲ ವಸ್ತು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ ಯಾವುದು?

A) 1 ಮಾತ್ರ

B) 1 ಮತ್ತು 2 ಮಾತ್ರ

C) 2 ಮತ್ತು 3 ಮಾತ್ರ

D) 1, 2 ಮತ್ತು 3

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: B

ವಿವರಣೆ: ಫ್ಯೂಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವಿಕಿರಣಶೀಲ ವಸ್ತುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಸಾಧ್ಯ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮೂರನೇ ಹೇಳಿಕೆ ತಪ್ಪಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2. PRAGYA ಯಾವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ?

A) ಸೌರಶಕ್ತಿ

B) ಪವನಶಕ್ತಿ

C) ಟೋಕಮಾಕ್ ಫ್ಯೂಷನ್

D) ಜಲವಿದ್ಯುತ್

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: C

ಪ್ರಶ್ನೆ 3. ITER ಯೋಜನೆ ಯಾವ ದೇಶದಲ್ಲಿದೆ?

A) ಭಾರತ

B) ಜಪಾನ್

C) ಫ್ರಾನ್ಸ್

D) ರಷ್ಯಾ

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: C

ಪ್ರಶ್ನೆ 4. ಟೋಕಮಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಯಾವುದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ?

A) ಕಾಂತೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರ

B) ಸೌರ ಫಲಕ

C) ಗಾಳಿಯ ಒತ್ತಡ

D) ಸಾಮಾನ್ಯ ಇಂಧನ ದಹನ

ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: A

ಉಪಸಂಹಾರ

ಭಾರತದ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ PRAGYA ಟೋಕಮಾಕ್ ಸಾಧನದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಹೊಸ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ Pranos Fusion ಸಂಸ್ಥೆಯ ಈ ಪ್ರಯತ್ನವು ಫ್ಯೂಷನ್ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮಹತ್ವದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿದೆ.

ಆದರೆ PRAGYA ಇನ್ನೂ ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಾಧನವಾಗಿದ್ದು, ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಫ್ಯೂಷನ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ ಅಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಡಬೇಕು.

ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಫ್ಯೂಷನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ಅದು ಜಗತ್ತಿನ ಇಂಧನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತರಬಹುದು.

ಭಾರತದ ಪಾಲಿಗೆ ಇದು ಕೇವಲ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಲ್ಲ; ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ, ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ ಇಂಧನದ ಭವಿಷ್ಯದತ್ತ ಇಟ್ಟಿರುವ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ.

ಲೇಖನದ ವಿಷಯ: UPSC GS Paper-III – Science and Technology, Energy Security ಮತ್ತು Environment.


ಕಾಮೆಂಟ್‌ಗಳಿಲ್ಲ:

ಕಾಮೆಂಟ್‌‌ ಪೋಸ್ಟ್‌ ಮಾಡಿ

NASA Voyager 1 – ಭೂಮಿಯಿಂದ ಒಂದು Light-Day ದೂರ ತಲುಪಿದ ಮೊದಲ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆ

  ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆ: ಸುಮಾರು 49 ವರ್ಷಗಳ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಪ್ರಯಾಣದ ನಂತರ ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ವಸ್ತುವೊಂದು ಭೂಮಿಯಿಂದ 16 ಬಿಲಿಯನ್ ಮೈಲುಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ದೂರ ತಲುಪಿದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಧ...